Simizlik bilen munasiwetlik kisellikler

 

Memet Emin

 

Hazirqi zaman tibbi ilimining ispatlishiche adem bedinidiki nurghun kiseller simizlik bilen biwaste we wastiliq munasiwetlik bolup, simiz kishilerning kopiyishi we simizlik  sewibidin kilip chiqan kisellikler nurghun mutixesislerning diqitini qozghimaqta.

 

Undaqta simizlikning olchimi nime? Beden eghirlighi qanchilik bolghanda simiz bolghan bolidu? Kishilerning beden ighirlighi kishilerning jinsi perqi we igizligi bilen biwaste munasiwetlik bolup erlerning ighirlighi ayallargha nisbeten sel ighir bolidu. Erlerning boy igizligidin 105 ni iliwitish arqiliq erlerning olchemlik ighirlighini hisaplap chiqqili bolidu. Ayallarning boy igizligidin 110 ni iliwitish arqiliq, ayallarning olchemlik ighirlighini hisaplap chiqqili bolidu. Adette meyli er yaki ayal bolsun, ighirlighi olchemlik ighirlighidin 15~20% din artuq bolsa simiz bolghan bolidu.

 

Misalen igizligi 175cm kilidighan bir erning olchemlik ighirlighi 70kg (175-105), ayalning olchemlik ighirlighi 65kg (175-110) bolup, eger erning ighirlighi tehminen 60kg bilen 80kg ariliqida, ayalning eghirlighi 55kg bilen 75kg ariliqida bolsa normal bolghan bolidu. Eger erning ighirlighi 80~85kg din, ayalning ighirlighi 75~80kg din iship ketken bolsa simiz bolghan bolidu.

 

Towendki kiselliklerning simizlik bilen biwaste yaki wastiliq munasiwetlik ikenligi ispatlanmaqta.

 

1-Tajisiman yurek qan tomur kisili (Coronary Artery Disease)

2-Qizil qan tomur qitishiwilish (Arteriosclerosis)

3-Yuquri qan bisimi (High blood pressure)

4-Minge qan tomur kisili (stroke)

5-Diabit kisili (Type 2 diabetes)

6-Ayallarning chong uchey raki (Clone cancer)

7-Qizil ongkech raki (Esophagus cancer)

8-Borek raki (Kidney cancer)

9-Songek boghum yallughi (Osteoarthritis)

10-Otte tash bolush qatarliq ot kisellikliri (Gallbladder disease)

11-Mayliq Jiger kisili (Fatty liver disease )

12-Opkining nepeslinish iqtidarining towen bolushi

13-Uxlighanda nepisi toxtap qilish (Sleep apnea)

14-Yingi tughulghan bowaqning beden ighirlighi 8 jing yaki 4 kilodin iship ketkende bowaqning eqli qabiliyiti melum derijide tesirge uchurshi mumkin.