Baylar Kisili we Kembigheller Kisili
Memet Emin
Baylar kisili digen qandaq kisel?
Bezi kishiler ixtizadi tereqqi qilghan rayon, dowletlerde we yaki
ixtizadi yaxshi kishiler arisida kop uchuraydighan bezi kisellerni
baylar kisili dep ataydighan bolup, bu kiseller Tajisiman Yurek Qan
Tomur Kisili (¹ÚÐIJ¡), Yuquri Qan Bisimi (¸ßѪѹ), Qizil Qan Tomur
Qitiwilish Kisili (¶¯ÂöÓ²»¯) qatarliq yurek qan tomur kisili (ÐÄѪ¹Ü¼²
²¡), Minge Qansizlinip Olush Kisili (ÄÔ¹£ËÀ), Mingige Qan Chushush
Kisili (ÄÔ³öѪ), Minge Qan Tomuri Qitishiwilish Kisili (ÄÔѪ¹ÜÓ²»¯)
qatarliq minge qan tomur kisili (ÄÔѪ¹Ü¼²²¡) we diaybit kisili (ÌÇÄò²¡)
qatarliq kisellerni oz ichige alidighan bolup, bu kiseller asasen
kishilerning gosh, may we tatliq yimeklikler qatarliq yuquri
inirgiyelik yimekliklerni kop istimal qilishi bilen biwaste
munasiwetlik bolup, herketni az qilidighan simiz kishiler arisida kop
uchuraydu. Bu kisel adette ixtizadi tereqqi qilmighan kembighel
rayunlardiki kembighel kishiler arisida bek kop uchurmaydu.
Shuni eskertip otushke erziduki, ixtizadi tereqqi qilghan
dowletlerdiki heqiqi bay kishiler we mediniyet sewiyesi yuquri
kishiler gosh mayni we tatliq yimekliklerni kop istimal qilishning
ziyinini tonup yetkenligi, yimek ichmekte ozini qattiq konturul
qilidighanlighi we beden chiniqturushqa alahide ehmiyet birishke
adetlengenligi uchun, hazir bu atalmish ¡°baylar kisili¡± heqiqi bay
kishiler arisida kunsayin azlap, tereqqi qilghan memliketlerdiki
kembigheller arisidila kop uchuraydighan bolup qaldi. Eger siz
Amirkida alahide simiz ademni uchuratsingiz, siz u kishini ixtizadi
kirimi we medinyet sewiyesi anche yuquri emes, we yaki hokumettin
qutquzush puli ilip, baker yep baker ichidigha kishi dep perez
qilsingiz, perizingizning toghura bolush ixtimalliqi 90% din artuq
bolidu.
Kembigheller kisili digen qandaq kisel?
Bezi kishiler ixtizadi tereqqi qilmighan rayon, dowletlerde we yaki
kembighel kishiler arisida kop uchuraydighan bezi kisellerni
kembigheller kisili dep ataydighan bolup, bu kiseller her xil
tebirkiloz kisili (½áºË²¡), jigger yallughi (¸ÎÑ×), bezgek (ű¼²),
kezik (É˺®), ichi suruk (Á¡¼²)£¬qapliq qurut kisili (°ü³æ²¡), her xil
medde qurut kisili (¼ÄÉú³æ²¡) qartarlqi her xil yuqumluq kisellerni oz
ichige alidighan bolup, bu kiseller asasen kishilerning yimek
ichmeklirining nachar bolushi, yeni ozuqluq yitishmeslik, yimek
ichmek tazliqining nachar bolushi, kishilerning tazliq we ang
sewiyesining towen bolushi qatarliq sewepler bilen biwaste
munasiwetlik. Bu kiseller adette Afriqining otur qismidiki tereqqi
tapmighan dowletler bilen bezi Asiya dowletliride kop uchuraydu,
biraq tereqqi qilghan gherip memliketlerde we ixtizadi yaxshi bolghan
bay kishiler arisida asasen bek kop uchurmaydu.
Uyghur ili adette ixtizadi tereqqi qilmighan rayon hisaplinidighan
bolup, yuqurda dep otken ¡°embigheller kisili¡± kop uchurghandin
bashqa, Ughurlarning gosh mayni kop istimal qilish, haraq tamakigha
kop birilish, beden chiniqturushqa ehmiyet bermesliktek bezi nachar
turmush adetliri sewibidin yuqurda dep otken ¡°baylar kisili¡±mu kop
uchuraydu.
Uyghur ilining keng yiza qishlaqlirida kishilerning kembighelliqi,
yashash sharahitining nacharliqi, tazliq ingining towenliki, yimek
ichmikining bolupmu ichimlik suyining bulghunishi we yaki bulghanghan
sularni istimal qilishqa mejbur bolushi, we yaki olchemge toshidighan
pakiz suning yiterlik bolmasliqi, bezilerning hetta yoqsuzluq
tupeylidin yiterlik ozuqluqqa irishelmesliki qatarliq seweplerdin
yuqarda dep otken ¡°kembigheller kisili¡± kop uchursa, Urumchi, Ghulja,
Qeshqer qatarliq chong sheherlerde, kishiler tugimes olturash we
qatar chaylarda chong yep chong ichip, heddidin ziyade kop haraq we
tamakilargha birilgenligi sewibidin yuqurda dep otken ¡°baylar kisili¡±
dinmu teng ¡°behriman¡± bolmaqta.