Melum bir tordash manga towendiki xetni yizip, diyabit kisili
toghursida meslehet sorighan iken. Men bu xetni we mining uninggha
bergen jawabimni bashqilarning birge paydilinishi uchun sundum.

Assalamu alaikum Muhammat Emin aka !! qutluq ramizan eyihiz mubarak
bolsun Alla bu mubarak aylarda sizga amanliq we hatirjamlikni nisip
qilsun !!!! Muhammat Emin aka uzihiz aman-esan barliq eshihiz
jayidimu? alla halisa shundaqtu dap uylayman ham shundaq bilishiga
tilakdashman.

Muhammat Emin aka esihizda barmikin man sizga elgiri deabet kesili
togrisida maslihat surap xat yazgan edim , bu qetimmu yani sizni
awara qilidighan boldum.... rahmat sizga!

Uzihizga malum bolghinidak deabet kisili bimarlirining eshishiga
agiship kishilarning bu kasalning dawalash usuli togrisida
ezdinishimu kun sayin ashmaqta, bugunga qadar tibabatta bu kisalni
yeltizidin uzil kisim dawallaydihan unumlik usul we dari barlikka
kalmidi, lekin bazi qisman yezidiki bu kisal bimarliri uz kisiliga
uz dawa qilip qisman yarlik usollarning unimi bolidihinini hatta tup
yiltizidin saqaytidihinini diyishiwatidu, mining apammu bu kisalga
giriptar bolghili ekkiyerim yil bolghantti, shunga bu kisal hakkida
kisman uchurlarni surushturup turman. ekki deabit kisiliga giriptar
bolghuchining eytishicha ularning biri biz yeza taraplarda barangda
bulidigha qawaq daydighan bir ushumluk bar uning chumuch (sapluq)
chushidu, kawigha ohshash barangda bulidighan usumluk... adatta
tamsiz achiqqich-chuchuk bulidu, shu narsini say koktak urnida
tamakka qushup eshlitiptu ham daem su yaki chay echkanda piyalida
echmay shu qawaqta echiptu shundaq qilish arqiliq hazir kisilim
tuptin saqaydi daydi" yani bir bir yani birhil yawa ut-chupni
estimal qilip kisilining saqayhanliqini bayan qildi" Muhammat Emin
aka mushularning bir pan-tehnika asasi barmu? bashqa bimarlarmu
mushu usulni qullansa bulamdu? Uzihizgimu malum harkandak bir bimar
kisiliga dawa bulidighan bir dawalash usulini anglisa zor umut we
eshanch bilan sinap baqqisi kilidikan

Ahirida sizning jawabihiz kutup sizga janabi alladin utuq we
hatirjamlik tiliguchi allaga amanat.

Jawap: Aldi bilen digenliringizning ras ikenligige ishinimen, biraq
bu yerdiki mesile ular digen "tup yilitizidin saqayghan"nining asasi
nime? Yeni ularning diyabit kisilining tup yiltizidin
saqayqanlighining olchimi nime? Ular oz kisel alametlirige asasen
saqiyip kettim digenmu yaki bir chong doxturxanida tekshurush
arqilip putunley saqiyip ketkenlikige hokum chiqarghanmu? Bu mesile
iniq bolmay turup, ularni putunley saqiyip ketti digili bolmaydu.

Munasiwetlik sanliq malumatlargha asaslanghanda, Amirkidek tibbi pen
texnikisi we tibbi mulazimiti yuksek tereqqi qilghan bir dowlettimi
texminen 6 miliyungha yiqin kishi ozining diyabit kisilige giriptar
bolghanlighini bilmeydiken. Yeni ularda hichqandaq kisel alamiti
bolmighachqa, gerche ala burun diyabit kisilige giriptar bolghan
bolsimu, biraq ozini saq dep hisaplap yuridiken.

Adette diyabit kisilige diyagunuz qoyushta, qan tekshurush bekla
muhim bolup, nurghun diyabit kisilige giriptar bolghan bimarlar
ozidiki kisel alamitige asasen emes, belki qan tekshurush netijisige
asasen, ozide shundaq kiselning barliqini bilgen. Diyabit kisilining
deslipide adette kop kisel alamiti bolmaydu yaki nahayti yenggil
kisel alametliri bolup bimarning diqqet itiwarini qozghumaydu. Adem
diyabit kisilige giriptar bolup, melum mezgildin kiyin, diyabit
kisili tereqqi qilip melup derijige barghanda andin diyabit
kisilining kisellik alametliri korulushke bashlaydu. Shunga bimarda
kisellik alimitining bolmasliqi yaki kisellik alametlirining yoqap
kitishi bu kiselning putunley saqiyip ketkenligidin direk bermeydu.
Shunga hazirgha qeder gerche diyabit kisilige giriptar bolghan
qismen kishiler putunley saqiyip ketken digen xewerler bolghan
bolsimu, biraq u yenila nigizidin putunlep saqayitqili bolmaydighan,
biraq dawalash arqiliq putunley konturul qilghili bolidighan kisel
hisaplinidu.

Dimekchi bolghunum ular digen "putunley saqiyip kitish"ni yenimu
ilgirligen halda ispatlash zorur. Men ular qollanghan dawalash
usulining qanchilik penni asasi barliqini bilmemen, biraq sinap
biqishqa toghura kelse, qan we suduktiki qent maddisini kunde bir
qitim tekshurup turush asasida sinap baqsa bolidu. U dawalash
usulining unim qilghan qilmighanlighini nahayti qisqa waqit ichide
bilgili bolidu. Eger unimi bolghan bolsa qan we sudukning tekshurush
netijisi normal bolidu, biraq qan suduktiki qent maddisining bir
ikki qitim normal bolushi, bolupmu dawalash ilip biriwatqanda normal
bolushi u kiselning saqiyip ketkenligidin direk bermeydu. Eger
dawalashni toxtutup melum mezgildin kiyinmu qan we sudukning
tekshurush netijisi normal chiqsa we shu normalliq uzun mezgil
dawalshsa andin putunley saqiyip ketti diyishke bolidu. Shunga u
xildiki dawlashni sinap baqqanda, dawalashning unum bergen
bermigenligini waxtida bilmey, kiselning ighirliship kitishini we
yaki dawalash pursitini qoldin birip qoyushning aldini ilishqa bek
diqet qilish kirek. Kisel alamitining yoqighanlighigha qarap,
kisilim saqiyip ketti dep, yaman aqiwet kilip chiqishtin saqlinish
kirek. Herqandaq dawalash ilip barghanda, qarghularche emes, belki
qan we sudukni tekshurush asasida ilip birish kirek.